🎨 Groene vs grijze vs blauwe waterstof — wat is het verschil?

Groen, blauw, grijs, geel, roze, turkoois, wit — de waterstof-sector hangt vol met kleurcodes. Die codes zeggen niets over hoe het gas eruit ziet (alle waterstof is kleurloos), maar alles over hoe het is gemaakt. Dit artikel legt uit welke codes je tegenkomt en welke écht duurzaam zijn.

Korte versie

Alleen groene en in mindere mate roze waterstof zijn echt CO₂-vrij geproduceerd. Blauwe waterstof is een tussenstap met CO₂-afvang en -opslag. Grijze waterstof is wat 95% van de wereld vandaag gebruikt — gemaakt uit aardgas, zonder ook maar één gram CO₂ af te vangen. De andere kleuren zijn nichegevallen.

Per kleur uitgelegd

Grijze waterstof

Hoe: door stoomreforming van aardgas (SMR). Methaan reageert met stoom tot CO + H₂, en de CO wordt vervolgens met water omgezet tot CO₂ + extra H₂.

Uitstoot: 9 tot 10 kilo CO₂ per kilo waterstof. Dat is veel. Een Nederlandse staalproducent of kunstmestfabriek die jaarlijks honderdduizenden tonnen waterstof gebruikt, stoot daarmee miljoenen tonnen CO₂ uit.

Status 2026: wereldwijd nog steeds dominant. In Nederland zo’n 95% van het waterstofgebruik. Te goedkoop om snel weg te concurreren zonder beleid.

Blauwe waterstof

Hoe: identiek aan grijs, maar met CCS (Carbon Capture and Storage). De geproduceerde CO₂ wordt afgevangen, gecomprimeerd en in lege gas- of olievelden onder de zee opgeslagen.

Uitstoot: 1 tot 3 kilo CO₂ per kilo waterstof, afhankelijk van afvang-rendement. Niet nul — een deel ontsnapt bij productie en transport.

Voor- en nadelen: als snelle tussenstap aantrekkelijk, want bestaande aardgasinfrastructuur blijft bruikbaar. Critici wijzen op methaanlekken in de aardgaswinning (waardoor de klimaatwinst soms tegenvalt) en op de risico’s en kosten van permanente CO₂-opslag.

Status 2026: internationaal wordt erop geïnvesteerd (Nederland: Porthos-project bij Rotterdam, voor CO₂-opslag onder de Noordzee). Politieke discussie loopt over of het mag tellen onder “schone” waterstof.

Groene waterstof

Hoe: elektrolyse van water met elektriciteit uit hernieuwbare bronnen — wind, zon, soms waterkracht of biomassa.

Uitstoot: vrijwel nul bij productie. Wel klein indirect effect van de fabricage van de elektrolyser zelf en eventueel transport.

Voor- en nadelen: écht duurzaam, mits de stroom écht groen is. Cruciaal: een elektrolyser die op netstroom draait, levert geen “groene” waterstof als die stroom uit kolen of gas komt. De EU heeft daarom een RFNBO-definitie (Renewable Fuel of Non-Biological Origin): de stroom moet aantoonbaar additioneel hernieuwbaar zijn en in tijd en plaats samenvallen met de productie.

Status 2026: schaarste, hoge prijs (€6–9/kg). Maar de groei is exponentieel; projecten zoals NortH2 komen tot productie in de tweede helft van het decennium. Lees ons artikel over waterstof in Noord-Nederland.

Roze of paarse waterstof

Hoe: elektrolyse op kernstroom. CO₂-vrij omdat kerncentrales zelf nauwelijks CO₂ uitstoten.

Status 2026: vrijwel uitsluitend Franse en Britse projecten. In Nederland niet aan de orde, want geen grote kerncentrales (Borssele I produceert te weinig om dit serieus aan te bieden).

Turkoois

Hoe: pyrolyse van methaan. Methaan wordt boven 1.000 °C gesplitst in waterstof én vaste kool (carbon black), zonder dat er CO₂ vrijkomt.

Status 2026: experimenteel. Bedrijven als Monolith (VS) en Hazer (Australië) hebben pilots draaien. Interessant omdat de vaste kool een verkoopbaar product is, maar de schaalbaarheid is onbewezen.

Witte waterstof

Hoe: natuurlijke waterstof die uit de aardbodem stroomt. Lange tijd genegeerd, maar sinds 2023 weer nieuwsgierig bekeken. Onlangs zijn er in Frankrijk (Lotharingen) en Mali aanwijzingen gevonden voor commercieel interessante natuurlijke voorraden.

Status 2026: vooral verkennend. Nederland heeft geen aanwijzingen voor natuurlijke waterstofvelden.

Gele waterstof

Hoe: elektrolyse op netstroom — dus mengeling van bronnen. Sommigen reserveren deze term ook voor zonne-elektrolyse.

Status 2026: definitie inconsistent. Niet officieel.

Bruine of zwarte waterstof

Hoe: vergassing van bruin- of zwarte steenkool tot CO en H₂. CO wordt vervolgens omgezet tot CO₂ en extra H₂.

Uitstoot: 18 tot 20 kilo CO₂ per kilo waterstof. Slechter dan grijs.

Status 2026: vrijwel uitsluitend in China (Shanxi-cluster, Inner Mongolia). EU verbiedt dit feitelijk via importregels.

Hoe weet je welke waterstof in een product zit?

Per 2026 vereist Europese regelgeving (RFNBO en CertifHy) een garantie van oorsprong (Guarantee of Origin, GO) voor groene waterstof. Vergelijkbaar met groene-stroomcertificaten: het bedrijf dat de waterstof gebruikt, kan met een serienummer aantonen welke productie-eenheid het gas heeft geleverd. Misbruik (twee bedrijven claimen dezelfde batch) wordt door registers van een onafhankelijke autoriteit voorkomen.

Voor consumenten: in 2026 zie je nog niet dagelijks “groene waterstof”-etiketten op consumentenproducten. Voor B2B is dit wel relevant — een staalmaker die “groen staal” wil verkopen, moet kunnen aantonen dat de waterstof daadwerkelijk groen was.

Greenwashing: waar moet je op letten?

Twee retorische trucs die je vaker tegenkomt.

1. “Waterstof” zonder kleurspecificatie. In Nederland is dat in 95% van de gevallen grijze waterstof. Vraag altijd door.
2. “CO₂-neutraal” in plaats van “CO₂-vrij”. Een producent kan emissies compenseren met certificaten in plaats van ze daadwerkelijk weg te halen. Voor klimaatwinst maakt dat verschil.

Een eerlijke leverancier vertelt je welk certificaat hij gebruikt (CertifHy, GreenHydrogen) en wat de werkelijke CO₂-uitstoot per kilo waterstof is.

Wat betekent dit voor jouw beslissingen?

Voor de meeste lezers van deze site zijn de relevante categorieën grijs, blauw en groen. Drie korte vuistregels:

• Investeer voor de lange termijn in groen, ook al kost het nu meer. Tegen 2030 is dit waarschijnlijk de norm.
• Accepteer blauw als tussenstap waar groen tijdelijk niet beschikbaar is, mits het CO₂-afvangrendement aangetoond hoog is (>95%) en methaanlekken in de gasketen aantoonbaar laag zijn.
• Vermijd grijs voor nieuwe contracten — het is goedkoop, maar het CO₂-rapport is desastreus, en strenger beleid maakt het op middellange termijn duurder.

Samenvatting

Kleurcodes zijn handig maar misleidend zonder context. Het echte verschil zit in: waar komt de energie vandaan, en wat doe je met de bijproducten? Groene waterstof is de doelstelling; blauw is een transitiestap; grijs is wat we moeten uitfaseren. Vraag altijd om certificering en cijfers — een serieuze leverancier heeft die paraat.

Wil je weten wat waterstof in jouw woning of bedrijf kan betekenen? Begin bij Wat is waterstof? of Waterstof versus batterij.